व्यस्त असल्याचं नाटक: आधुनिक माणसाची सर्वोत्तम कला
आपण प्रत्यक्षात किती काम करतो, याला आता फारसं महत्त्व उरलेलं नाही. महत्त्वाचं आहे ते आपण किती थकलेले दिसतो. एका रंगमंचीय कलेचं रसग्रहण.
एके काळी “तुम्ही कसे आहात?” या प्रश्नाचं उत्तर “बरा आहे” असं असायचं. आता ते “खूप धावपळ चालू आहे” असं असतं. उत्तर देणाऱ्याच्या चेहऱ्यावर एक विशिष्ट थकवा असतो — जो कष्टाने कमावलेला नसून काळजीपूर्वक सादर केलेला असतो.
अभिनयाचे मूलभूत धडे
व्यस्त असल्याचं नाटक ही एक शास्त्रशुद्ध कला आहे. नवोदित कलाकारांसाठी काही प्राथमिक धडे:
- फोन कानाला लावून चालणे. समोरून कोणी येत असेल तर हा पवित्रा अनिवार्य आहे. फोन बंद असला तरी चालेल; श्रद्धा महत्त्वाची.
- कॅलेंडर भरलेलं ठेवणे. “स्वतःसाठी वेळ” अशा नावाने बैठका टाका. त्या बैठकीत काहीच करायचं नसतं, पण कॅलेंडर बघणाऱ्याला ते कळत नाही.
- ईमेल रात्री अकरा वाजता पाठवणे. मजकूर महत्त्वाचा नाही. वेळ महत्त्वाची.
- “मी याकडे लक्ष देतो” म्हणणे. हे वाक्य कोणतंही काम पुढच्या आठवड्यात ढकलण्याची राजमान्य पद्धत आहे.
प्रेक्षक कोण आहेत?
प्रश्न असा आहे की हे नाटक कोणासाठी चाललंय? सहकाऱ्यांसाठी? ते स्वतः आपल्याच भूमिकेत मग्न आहेत. वरिष्ठांसाठी? तेही याच कंपनीचे जुने कलाकार आहेत. कुटुंबासाठी? कुटुंबाला फक्त आपण जेवायला कधी येणार, एवढंच जाणून घ्यायचं असतं.
खरं तर हे नाटक आपण स्वतःसाठीच करतो. कारण “मी व्यस्त आहे” हे वाक्य “मी महत्त्वाचा आहे” या वाक्याचं सभ्य भाषांतर आहे.
पडदा पडल्यावर
एक प्रयोग करून पाहा. पुढच्या वेळी कोणी “काय चाललंय?” असं विचारलं, तर सांगा: “फार काही नाही. निवांत आहे.” समोरच्या माणसाच्या चेहऱ्यावर जो गोंधळ दिसेल, तो या लेखापेक्षा जास्त काही सांगून जाईल.
तुमच्याकडे हा लेख वाचायला वेळ होता. याचा अर्थ तुम्ही तितके व्यस्त नाही. काळजी करू नका, आम्ही कोणाला सांगणार नाही.
हा लेख उपरोधिक आहे. यातील पात्रं, संवाद, उत्पादनं आणि आकडे काल्पनिक आहेत; त्यांना बातमी किंवा व्यावसायिक प्रस्ताव समजू नये.
