सोशल मीडियावर आनंदी दिसण्याचा व्यवसाय
आनंद ही आता भावना नाही; ते एक उत्पादन आहे. त्याचं चित्रीकरण होतं, संपादन होतं, आणि मग ते योग्य वेळी, योग्य हॅशटॅगसह प्रकाशित होतं.
आनंदी असणं आणि आनंदी दिसणं यात एक मूलभूत फरक आहे. पहिल्यासाठी फक्त मन लागतं. दुसऱ्यासाठी प्रकाशयोजना, कोन, फिल्टर, कॅप्शन आणि पोस्ट करण्याची योग्य वेळ लागते.
आनंदाचं उत्पादन
एका सामान्य ‘आनंदी’ पोस्टमागची प्रक्रिया आम्ही जवळून पाहिली:
- सुट्टीवर पोहोचणे. पोहोचल्याचा आनंद तात्काळ बाजूला ठेवणे.
- पहिला तास ‘चांगली जागा’ शोधण्यात घालवणे.
- सत्तावीस फोटो. त्यातले सव्वीस नाकारले जातात, कारण त्यात चेहरा “खरा” दिसतो.
- कॅप्शन ठरवण्यासाठी चर्चा. “क्षणात जगा” की “कृतज्ञता”? दोन्ही. सोबत तीन हॅशटॅग.
- पोस्ट केल्यानंतरचा पुढचा तास लाइक्स मोजण्यात. सुट्टी याच काळात संपते.
लाइकचं अर्थशास्त्र
सोशल मीडियावर आनंदाचं एक चलन आहे: लाइक. एखादा फोटो अपेक्षेपेक्षा कमी लाइक मिळवतो, तेव्हा त्यातला आनंदही पश्चातलक्षी पद्धतीने कमी होतो. “तो दिवस छान होता” हे वाक्य आता “तो दिवस ठीक होता, पण पोस्ट चालली नाही” असं बदलतं.
आणि गंमत अशी की, आपण ज्यांचे फोटो पाहून हेवा करतो, तेही आपल्याच फोटोंकडे पाहून तोच हेवा करत असतात. एक प्रचंड, वर्तुळाकार हेवा-यंत्र चालू आहे. त्याचा वीजपुरवठा आपल्या असुरक्षिततेवर चालतो.
एक छोटं बंड
याचा अर्थ फोन फेकून द्यावा, असा नाही. (तसं केलंत तर आम्हाला फोटो पाठवा.) पण कधीतरी एखादा सूर्यास्त फक्त पाहावा. तो कोणालाच दाखवू नये. तो आनंद कुठेही नोंदला जाणार नाही.
सुरुवातीला अस्वस्थ वाटेल. जणू काही घडलंच नाही. पण कदाचित तेच खरं घडणं असेल.
हा लेख उपरोधिक आहे. यातील पात्रं, संवाद, उत्पादनं आणि आकडे काल्पनिक आहेत; त्यांना बातमी किंवा व्यावसायिक प्रस्ताव समजू नये.
