भग्नावशेषांचं नवं काम: आपल्या फोटोची पार्श्वभूमी बनणं

हा फोटो काढताना माझ्या मित्राने मला विचारलं, ‘हात कुठे ठेवू?’ मी म्हणालो, ‘वर.’ त्याने विचारलं, ‘का?’ माझ्याकडे उत्तर नव्हतं. पाचशे वर्षं जुन्या दगडी चौकटीत मी हात उंचावून उभा राहिलो, आणि इतिहासाने त्यावर कोणतीही प्रतिक्रिया दिली नाही.

इतिहासाची हीच तर खासियत आहे. तो सगळं पाहतो, पण कमेंट करत नाही.

पर्यटकांचे तीन प्रकार

वारसा स्थळांवर फिरताना आम्हाला पर्यटकांचे तीन ठळक प्रकार दिसले:

• वाचक: हे लोक माहितीफलक वाचतात. संख्या अत्यल्प. त्यांच्याकडे सहसा मोठी पाण्याची बाटली आणि टोपी असते.
• फोटोग्राफर: यांना जागा नाही, ‘अँगल’ हवा असतो. मंदिर कोणाचं आहे, हे त्यांना घरी गेल्यावर गुगल करून कळतं.
• पोझकार: हे स्वतःच एक स्मारक बनून उभे राहतात. (या लेखाचा लेखक याच गटात मोडतो.)

दगडांचं मनोगत

जर या दगडांना बोलता आलं असतं, तर ते काय म्हणाले असते? आमच्या कल्पनेनुसार:

‘आम्ही राजे पाहिले, युद्धं पाहिली, साम्राज्यं कोसळताना पाहिली. आता आम्ही रोज दोनशे लोक पाहतो जे आमच्याकडे पाठ करून उभे राहतात आणि समोरच्या फोनकडे पाहून हसतात. हे आमच्या आयुष्यातलं सगळ्यात विचित्र पर्व आहे.’

थोडं गंभीर होऊन

उपरोध बाजूला ठेवला, तरी एक गोष्ट खरी आहे: अशा ठिकाणी उभं राहिलं की माणूस आपोआप लहान वाटू लागतो. या प्रचंड चौकटी, हे कोरीव खांब, आणि त्यांच्यामधून उगवलेली झाडी — सगळं मिळून एकच गोष्ट सांगतं: सगळं काही बदलतं, फक्त थोडं हळू.

पुढच्या वेळी अशा जागी गेलात, तर फोटो जरूर काढा. पण आधी पाच मिनिटं फोन खिशात ठेवून नुसतं उभं राहा. दगडांना तुमचा फोटो नको आहे. त्यांना फक्त कोणीतरी त्यांच्याकडे पाहिलेलं हवं आहे.