हात डोक्यावर: एका पोझचा आत्मचरित्रात्मक अभ्यास

मी स्वतःला एक गंभीर, विचारी माणूस समजतो. माझ्या फोनमधल्या सेल्फी मात्र वेगळीच गोष्ट सांगतात. गेल्या काही महिन्यांतले फोटो चाळताना माझ्या लक्षात आलं की माझा उजवा हात कॅमेरा पाहताच एका ठरावीक ठिकाणी जातो — डोक्यावर.

मी याला योगायोग मानायला तयार होतो. मग पुरावे गोळा केले.

पुरावा क्रमांक १: डोंगरातली गाडी

वरचा फोटो. डोक्यावर टोपी आहे, म्हणून हाताने थेट डोक्याला हात न लावता सॅल्यूट केला आहे. हा आपल्या मेंदूचा एक हुशार निर्णय होता: पोझ तीच, फक्त गणवेश बदलला.

पुरावा क्रमांक २: पर्यटकांची बस

इथे हात डोक्याच्या थोडा वर आहे. बसमध्ये पाऊस पडत नव्हता. ऊनही नव्हतं. तरीही हात तिथे होता — जणू तो छप्पर आहे आणि मी त्याखाली सुरक्षित आहे.

पुरावा क्रमांक ३: मुंबई लोकल

लोकलमध्ये हात दोन कामांसाठी असतात: एक, दांडा धरणे; दोन, खिसा सांभाळणे. मी तिसरं काम शोधून काढलं — केस सांभाळणे. डब्यातले बाकीचे प्रवासी आपापल्या फोनमध्ये होते. पाठीमागचे काका मात्र या कलाकृतीकडे साशंक नजरेने पाहत आहेत. त्यांची नजर हे या संशोधनाचं पहिलं समीक्षण होतं.

तज्ज्ञांचं मत

आम्ही हे फोटो आमच्याच ‘प्रत्येक विषयात मत असणाऱ्या तज्ज्ञां’ना दाखवले. त्यांनी तीन सेकंदांत निदान केलं:

1. आत्मविश्वासाचा अभाव: हात कुठे ठेवायचा कळत नसेल, तर तो सर्वात सुरक्षित ठिकाणी — स्वतःच्याच डोक्यावर — ठेवला जातो.
2. अतिरिक्त आत्मविश्वास: फक्त आत्मविश्वासू माणूसच गर्दीच्या लोकलमध्ये अशी पोझ देऊ शकतो.
3. दोन्ही. (तज्ज्ञांचं आवडतं उत्तर.)

निष्कर्ष

मी ठरवलं होतं की पुढच्या सेल्फीमध्ये हात खाली ठेवायचा. फोटो काढला. हात खाली होता. पण चेहरा असा दिसत होता, जणू कोणी माझा हात चोरून नेला आहे.

त्यामुळे निर्णय झाला: पोझ कायम राहील. याला आता आम्ही अधिकृतपणे ‘भलत्याच गोष्टी’चा सलाम म्हणणार आहोत. वाचकांनीही आपले हात डोक्यावर ठेवलेले फोटो पाठवावेत. सर्वोत्तम फोटोला बक्षीस म्हणून — दुसरा हात मोकळा ठेवण्याचं स्वातंत्र्य मिळेल.