अंक १४ · १६ ऑक्टोबर, २०२६बुद्धिमान, साहित्यिक उपरोध

मानसशास्त्र मेंदूची पंचायत नमुना संपादकीय मजकूर

कॅपिबाराकडून शिकण्यासारखं: काहीही न करण्याची प्रगत कला

आपण उत्पादकतेची ॲप्स डाउनलोड करतो, सकाळी पाचचे गजर लावतो, आणि ‘हसल’ नावाच्या धर्माचे पालन करतो. तलावाकाठी बसलेला एक कॅपिबारा मात्र यातलं काहीच न करता आपल्यापेक्षा शांत दिसतो.

दगडांमधल्या तलावाकाठी एका खडकावर शांत उभा असलेला कॅपिबारा
वेळापत्रक: काहीही नाही. ताण: शून्य. इंटरनेटवरील लोकप्रियता: अमर्याद.

हा फोटो पाहा. एक कॅपिबारा. एक खडक. थोडं पाणी. बस्स.

तो पाण्याकडे पाहत आहे. कदाचित विचार करत आहे. कदाचित नाही. आणि हाच त्याचा सगळ्यात मोठा फायदा आहे: त्याला याची पर्वा नाही की तो विचार करतोय की नाही.

कॅपिबाराची दिनचर्या

आम्ही काही मिनिटं या प्राण्याचं निरीक्षण केलं. आमच्या नोंदी अशा आहेत:

  • सकाळी: खडकावर बसणे.
  • दुपारी: खडकावर बसणे, पण थोड्या वेगळ्या कोनातून.
  • संध्याकाळी: पाण्यात जाणे. पाण्यातून बाहेर येणे. खडकावर बसणे.
  • ध्येयं: नोंद करण्यासारखं काहीही नाही.

याच वेळेत आमच्यातल्या एका सहकाऱ्याने तीन ईमेल्सना उत्तरं दिली, दोन मीटिंग्ज पुढे ढकलल्या आणि एक ‘उत्पादकता कशी वाढवावी’ हा व्हिडिओ अर्धा पाहिला. शेवटी कोण अधिक समाधानी दिसत होतं, हे सांगायची गरज नाही.

तो सगळ्यांचा मित्र का आहे?

कॅपिबारा इतर प्राण्यांसोबत सहज राहतो. पक्षी त्याच्या पाठीवर बसतात, माकडं त्याच्याशेजारी झोपतात. तो कोणाशीही वाद घालत नाही, कारण त्याला कोणत्याही विषयावर मत नाही.

आपल्याकडे प्रत्येक विषयावर मत आहे. आणि आपल्याशेजारी कोणीच झोपत नाही.

आपल्यासाठी धडा

कॅपिबारा व्हा, असं आम्ही म्हणणार नाही. (भाडं कोण भरणार?) पण दिवसातून दहा मिनिटं तरी खडकावर बसल्यासारखं बसा. फोन दूर ठेवा. पाण्याकडे — किंवा पाणी नसेल तर नळाकडे — पाहा.

सुरुवातीला अपराधीपणा वाटेल. मग थोडं बरं वाटेल. आणि मग तुम्हाला कळेल की, उत्पादकतेचा सगळा उद्योग एका साध्या सत्यावर उभा आहे: आपण शांत बसू शकत नाही, म्हणून आपल्याला शांत बसण्याचे क्लासेस विकले जातात.

हा लेख उपरोधिक आहे. यातील पात्रं, संवाद, उत्पादनं आणि आकडे काल्पनिक आहेत; त्यांना बातमी किंवा व्यावसायिक प्रस्ताव समजू नये.

सोमवारपासून सुरू होणाऱ्या नव्या आयुष्याचा इतिहास

व्यायाम, डाएट, लवकर उठणं, पुस्तक लिहिणं — सगळं सोमवारपासून. सोमवार आला की कळतं, तो चुकीचा सोमवार होता. खरा सोमवार पुढच्या आठवड्यात असतो.

सदाशिव शंकेखोर२ मिनिटं वाचन

आपण खरंच शहाणे झालो आहोत की फक्त तसं वाटतं?

खिशातल्या एका यंत्रात जगातली सगळी ग्रंथालयं, सगळी विद्यापीठं आणि सगळे काका एकत्र नांदतात. प्रश्न इतकाच की, माहिती असणं आणि शहाणं असणं यातला फरक सांगणारा लेखही आपण अर्धाच वाचतो.

सदाशिव शंकेखोर३ मिनिटं वाचन

हात डोक्यावर: एका पोझचा आत्मचरित्रात्मक अभ्यास

तीन प्रवास, तीन वाहनं, तीन सेल्फी — आणि तिन्हींमध्ये एकच हात, एकाच डोक्यावर. ही सवय आहे, शैली आहे, की मेंदू फोटोसाठी एवढंच एक बटण घेऊन जन्माला आला आहे?

संपादक३ मिनिटं वाचन