अंक १४ · १६ ऑक्टोबर, २०२६बुद्धिमान, साहित्यिक उपरोध

समाज समाजनिरीक्षण

लोकलमधली चौथी सीट: एक तात्त्विक चर्चा

तीन जणांच्या बाकावर चौथ्याने बसावं का, हा प्रश्न मुंबईत रोज सकाळी लाखो वेळा विचारला जातो. उत्तर मात्र अजून कोणालाच मिळालेलं नाही.

गर्दीच्या लोकल ट्रेनमध्ये उभे असलेले संपादक
जागा नाही. पण आशा आहे.

लोकलच्या बाकावर तीन माणसं बसतात, असं रेल्वेचं म्हणणं आहे. मुंबईकरांचं म्हणणं वेगळं आहे. त्यांच्या मते बाक हा एक प्रस्ताव आहे, नियम नाही.

चौथ्या सीटचा जन्म

चौथी सीट कोणी शोधली, याची नोंद इतिहासात नाही. पण ती शोधणारा माणूस नक्कीच दादरहून चढला असणार, आणि त्याचा पाय नक्कीच दुखत असणार.

चौथ्या सीटवर बसणं म्हणजे अर्धं बसणं आणि अर्धं उभं राहणं. शरीर बाकावर, मन फलाटावर, आणि शेजाऱ्याचा कोपर तुमच्या बरगडीत.

तीन प्रकारचे प्रवासी

  • दाता: जो स्वतः सरकून जागा देतो, आणि पुढची वीस मिनिटं त्या उपकाराची आठवण चेहऱ्यावर ठेवतो.
  • दगड: जो डोळे मिटून झोपेचं नाटक करतो. त्याच्या मांड्या अचानक दुप्पट रुंद होतात.
  • तत्त्ववेत्ता: जो म्हणतो, “बसा ना, पण थोडं ॲडजस्ट करा.” ॲडजस्ट कोणी करायचं, ते तो सांगत नाही.
गर्दीच्या लोकलमधलं दृश्य
पुरावा: डब्यात जागा शून्य, आशा अनंत.

निष्कर्ष

चौथी सीट हा हक्क आहे की उपकार, यावर समाजात एकमत नाही. पण एक गोष्ट नक्की: पुढच्या स्टेशनवर पाचवा माणूस येणार आहे, आणि तोही बसणार आहे.


हा लेख उपरोधिक आहे. कोणत्याही प्रवाशाच्या कोपराशी त्याचा संबंध योगायोग समजावा.

यासोबत वाचा

समाज विभाग →

लोक काय म्हणतील? या प्रश्नाने किती आयुष्यं चालवली आहेत?

“लोक” नावाची एक अदृश्य संस्था आहे. तिचा पत्ता कोणालाच माहिती नाही, बैठका कधी होतात कोणालाच कळत नाही. तरीही ती आपल्या करिअरपासून कपड्यांच्या रंगापर्यंत सगळं ठरवते.

सदाशिव शंकेखोर२ मिनिटं वाचन

कान बंद करण्याची राष्ट्रीय चळवळ

दोन्ही हातांनी कान झाकलेला हा चिंपांझी आपल्याला ओळखीचा का वाटतो? कारण तो आपल्या प्रत्येक कौटुंबिक व्हॉट्सॲप ग्रुपचा अनधिकृत अध्यक्ष आहे.

मीरा तिरकस२ मिनिटं वाचन

भारतीय कुटुंबातील अनधिकृत सल्लागार

तुम्ही नोकरी बदलताय? लग्न ठरवताय? केस कापलेत? घाबरू नका. तुम्हाला न विचारताच सल्ला देण्यासाठी एक संपूर्ण यंत्रणा कार्यरत आहे — आणि ती तुमच्यावर प्रेमही करते.

मीरा तिरकस२ मिनिटं वाचन