अंक १४ · १६ ऑक्टोबर, २०२६बुद्धिमान, साहित्यिक उपरोध

समाज

नमस्कार! हे ‘भलत्याच गोष्टी’ का, आणि मी कोण?

एक नवं मासिक सुरू होतंय. त्याचा संपादक स्वतःलाच प्रश्न विचारतोय, आणि उत्तरं देताना अधूनमधून कॉफी पितोय. तुम्ही इथे आलात, ते चांगल्यासाठीच.

चष्मा घातलेले संपादक समीर गुडेकर
संपादक. चष्मा खरा आहे; गांभीर्य अजून चाचणीत आहे.

नमस्कार.

कोणत्याही शुभ मुहूर्ताची वाट न पाहता, अशुभ दिवसालाही शुभ ठरवणारा मी स्वतः संपादक समीर.

तुम्ही हे पान उघडलंय, म्हणजे एक गोष्ट नक्की: तुम्ही इथे चांगल्यासाठीच आलात. बाकी सगळ्या गोष्टी, नावाप्रमाणेच, थोड्या भलत्याच असणार आहेत.

मला स्वतःलाच प्रश्न विचारायची सवय आहे, आणि मग उत्तरं द्यायची. म्हणून या पहिल्या लेखाची सुरुवातही तशीच करतो.

प्रश्न: हे सगळं का सुरू केलं?

कारण माझ्याकडे गोष्टी आहेत, आणि त्या सांगायच्या आहेत. काही वाचलेल्या, काही पाहिलेल्या, काही प्रवासात भेटलेल्या, आणि काही अशा ज्या रोज आपल्या डोळ्यांसमोर घडतात पण आपण त्यांच्याकडे पाहत नाही.

‘भलत्याच गोष्टी’ हे त्यासाठीचं घर आहे. इथे समाज, मानसशास्त्र, साहित्य, चित्रपट, इंटरनेट आणि जाहिरातींच्या जगाकडे थोड्या तिरक्या नजरेने पाहिलं जाईल. हसवणारं, पण विचार करायला भाग पाडणारं. टोचणारं, पण कोणाला दुखावण्यासाठी नाही.

प्रश्न: पण तू आहेस कोण?

माझं नाव समीर गुडेकर. मी या मासिकाचा संपादक आहे.

सनग्लासेस घालून बागेत सेल्फी घेणारे संपादक
सेल्फी. मागचा जांभळ्या छत्रीवाला माणूस फ्रेममध्ये आपोआप आला. फोटो माझाच आहे, कृपया गैरसमज नको.

मी Mass Media शिकलो, आणि advertising हा माझा खास विषय. २०२० मध्ये, lockdown च्या काळात, मी आणि माझी co-founder सोनल सुर्वे यांनी OkThen.online ही advertising आणि marketing agency सुरू केली. तिथे माझं काम म्हणजे लोकांना एखादी गोष्ट का हवी आहे, हे त्यांना पटवून देणं. आणि ‘चल गं सखे’ या travel agency मध्ये मी operations head आहे, म्हणजे लोकांना घराबाहेर का पडावं, हे पटवून देणं. त्यामुळे या मासिकात जाहिरातबाजीवर टोला दिसला, तर समजा की संपादक स्वतःच्याच व्यवसायावर हसतोय.

माझा जन्म कोकणातला. आता हे वाचून तुमच्या आयुष्यात कितीसा फरक पडणार आहे, मला माहीत नाही; पण कोकणी माणूस गोष्ट सांगताना मूळ गाव सांगितल्याशिवाय पुढे जात नाही. पदवीचं शिक्षण ठाण्याच्या जोशी-बेडेकर कॉलेजमध्ये आणि माटुंग्याच्या रुईया कॉलेजमध्ये झालं. पदवी मिळाली; शहाणपण अजून येतंय.

प्रश्न: आवडी काय आहेत?

चित्रपट पाहायला आवडतात, आणि त्यातही मल्याळम सिनेमा खास. फिरायला आवडतं. Technology आणि gaming बद्दलही कुतूहल आहे. वेड लावणारं संगीत आवडतं, आणि त्यात सगळ्यात वर मायकल जॅक्सन. आणि वाचायला तर खूपच आवडतं.

खडकाळ टेकड्या आणि तलावासमोर टोपी व गॉगल घालून उभे संपादक
मागे निसर्ग, पुढे संपादक. निसर्गाने या फोटोसाठी काहीही तयारी केली नाही. संपादकाने टोपी, गॉगल आणि हसू, सगळं घातलं.

म्हणून सगळ्यांना एक आग्रहाची विनंती: वाचा. कुठून सुरुवात करायची कळत नसेल, तर इथून करा. हे मासिक तुमचं आयुष्य समृद्ध करेल.

फक्त एक इशारा. मी माझ्या शब्दांना फार पक्का नाही. त्यामुळे हे सगळं स्वतःच्या जबाबदारीवर वाचा.

प्रश्न: पैसे कुठे गुंतवावेत?

कुठल्या शेअरमध्ये पैसे गुंतवायचे, ते मी सांगत नाही. पण घरात काय ‘स्टॉक’ करायचं, ते मला नक्की माहीत आहे: कॉफीच्या बिया.

समुद्रकिनाऱ्यावरच्या खडकावर उभे संपादक, मागे बंदरातल्या क्रेन
खडक, समुद्र, आणि मागे बंदरातल्या क्रेन. निसर्ग आणि अर्थव्यवस्था, दोघांनाही एकाच फ्रेममध्ये सलाम.

आयुष्य कसं जगावं, हेही मला माहीत नाही. पण ते जगत राहावं, एवढं मात्र माहीत आहे.

सोनेरी मंदिराच्या बागेत खिशात हात घालून उभे संपादक
‘मी इथे सहज उभा आहे’ ही पोझ. सहज दिसणं, हीच तर सगळ्यात कठीण पोझ असते.

प्रश्न: आणि कॉफी?

कॉफी हा विषय नाही, ती श्रद्धा आहे. स्पेशॅलिटी कॉफी स्वतःच्या हाताने ब्रू करायला मला खूप आवडतं. V60 पोअर-ओव्हर, एरोप्रेस, मोका पॉट: घरात प्रयोगशाळाच म्हणा ना.

मी कॉफीच्या बियांमध्येच राहायला हवं होतं. कॅफिनमध्ये नाही, बियांमध्ये. फरक सूक्ष्म आहे, पण महत्त्वाचा आहे.

पोअर-ओव्हर कॉफीचा काचेचा सर्व्हर आणि बर्फावरची काळी कॉफी
संपादकाचं इंधन.

प्रश्न: देवावर विश्वास आहे?

हो, आहे. पण मी अजूनही त्याला शोधतोय. त्याचं अस्तित्व शोधतोय.

जुन्या दगडी मंदिराच्या गोपुरासमोर कमरेवर हात ठेवून उभे संपादक
मंदिर शेकडो वर्षं इथे उभं आहे; मी फक्त फोटोपुरता. पण कमरेवरचे हात पाहता, confidence दोघांचाही सारखाच.

तरीही मी त्याला मानतो, कारण मानायला हवं म्हणून. माझ्यापलीकडे काहीतरी एक शक्ती आहे, हे जाणवतं. माझ्यापलीकडे माणसं आहेत, ही जाणीव कधी कधी संवेदना बधिर करते. आणि तीच माणसं, तोच देव, मला कायम जमिनीवर ठेवतात.

माझ्याकडे अनेक सिद्धांत आहेत. अनेक प्रश्न आहेत. आणि प्रश्नांबद्दलचे प्रश्न, आणि त्या प्रश्नांबद्दलचेही प्रश्न. मला curiosity आवडते. आणि curious माणसांसोबत वेळ घालवायला आवडतं.

झाडाच्या फांद्यांमध्ये पत्र्यावर बसलेलं माकडाचं पिल्लू
Curiosity चं जिवंत उदाहरण. पोझ सांगावी लागली नाही, मानधनही मागितलं नाही. फार व्यावसायिक.

प्रश्न: हे किती दिवस चालणार?

खरं सांगू? माहीत नाही. पण आपण चालूया. हळूहळू. मला हे करताना फार छान वाटतंय.

तुम्ही खूप गोष्टी वाचल्या असतील. इथल्याही वाचा, आणि कळवा: तुम्हाला कसं वाटलं, काय आवडलं, काय खटकलं. लेखन पाठवा या पानावरून तुमचे लेख, निरीक्षणं, अगदी तक्रारीसुद्धा पाठवू शकता.

प्रश्न: आणि शेवटची कबुली?

ही साईट मी AI च्या मदतीने बनवली आहे. मी कोडर नाही. त्यामुळे कुठे काही गडबड दिसली, बटण चुकलं, कावळा उगाच ओरडला, तर समजून घ्या. सगळ्या गोष्टी हळूवारपणे, व्यवस्थित होतील. आणि त्यात नवनवे बदल मी करतच राहीन.

या लेखात मधे मधे दिसणारे फोटो उगाच टाकलेले नाहीत; ते क्युरेटेड आहेत. जे मला फॉलो करतात, आणि जे माझ्यावर प्रेम करतात (हे दोन्ही गट एकच असावेत अशी नम्र अपेक्षा), त्यांच्या फोनच्या गॅलरीत हे फोटो असायलाच हवेत. डाउनलोड करायला परवानगी आहे; वॉलपेपर म्हणून ठेवायला तर आग्रहच आहे. आणि हे फोटो तुमच्या गॅलरीत अजून नसतील, तर तुम्ही मला अजून नीट फॉलो करत नाही, असं समजायला हरकत नाही.

चला तर मग. एक कॉफी घ्या, आणि वाचायला सुरुवात करा.

अशाच बऱ्याच गोष्टी जाणून घ्यायच्या असतील, तर फॉलो करायला विसरू नका, स्वतःच्या क्युरिऑसिटीला आणि मला, अर्थात समीरला देखील.


— समीर गुडेकर, संपादक, भलत्याच गोष्टी

यासोबत वाचा

समाज विभाग →

कान बंद करण्याची राष्ट्रीय चळवळ

दोन्ही हातांनी कान झाकलेला हा चिंपांझी आपल्याला ओळखीचा का वाटतो? कारण तो आपल्या प्रत्येक कौटुंबिक व्हॉट्सॲप ग्रुपचा अनधिकृत अध्यक्ष आहे.

मीरा तिरकस२ मिनिटं वाचन

भारतीय कुटुंबातील अनधिकृत सल्लागार

तुम्ही नोकरी बदलताय? लग्न ठरवताय? केस कापलेत? घाबरू नका. तुम्हाला न विचारताच सल्ला देण्यासाठी एक संपूर्ण यंत्रणा कार्यरत आहे — आणि ती तुमच्यावर प्रेमही करते.

मीरा तिरकस२ मिनिटं वाचन